Samenwerking Onderwijs - Bedrijfsleven

Maris College, locatie Houtrust en VHTO

• Artikel "Doorbreek de glazen muur"
• Ervaringen meiden in techniek
• brochure VHTO

VHTO is het landelijk expertisecentrum voor vrouwen en meisjes in de bètavakken en techniek. De VHTO is een zelfstandige stichting, in de jaren 80 opgericht door vrouwen uit de bètatechniek. Als doel heeft de VHTO: stimuleren dat meisjes meer bekend raken met de bètatechnische en technische beroepen. Via projecten laten zij meisjes en vrouwen kennismaken met deze beroepen. Zij laten zien wat werken in de techniek betekent en dat dit niet vies hoeft te zijn zoals velen denken. De VHTO maakt ook gebruik van rolmodellen; vakvrouwen die over hun eigen werk vertellen en daarmee laten zien dat werken in de techniek voor vrouwen leuk is en dat het niet per se een 'mannending' is. Techniek is veel breder dan velen denken. Zo wordt geprobeerd het imago van de beroepen bij te stellen.

Van de vmbo-leerlingen die kiezen voor Techniek, is slechts vijf procent een meisje (95% jongens). In vergelijking met andere Europese landen is dit een laag percentage. De VHTO heeft in 2005 het project 'de Vmbo-mbo-brug' gestart, waarmee zij meisjes meer wil interesseren in de techniek en ict.
In het project maken vmbo-leerlingen (en hun ouders) kennis met techniek en ict. In het project werken verschillende partijen samen: vmbo-scholen, ROC's en bedrijven.
Een van de scholen die aan het project hebben deelgenomen, is het Maris College, locatie Houtrust (voorheen SG Westhage-Haagsch Genootschap). Het project biedt hun de mogelijkheid om met weinig inspanning een goed en overwogen programma aan te bieden aan hun leerlingen. De VHTO verzorgt de contacten met de juiste bedrijven en mbo-opleidingen en draagt zorg voor de inhoud van het programma.

Gedurende drie maanden doen de meisjes mee aan het programma:

• intensieve kennismaken met diverse technische mbo-opleidingen
• intensieve kennismaken met technische bedrijven
• ontmoeting met meisjes en vrouwen die al werkzaam zijn in een technisch beroep, zodat ze van vrouwen zelf kunnen horen dat een technisch beroep niet vies, saai en uitvoerend hoeft te zijn en vooral dat het niet alleen iets voor jongens is.

De leerlingen krijgen rondleidingen en echte opdrachten, zodat het voor hen gaat leven. Vrouwelijke leerlingen van de mbo-opleidingen vertellen over hun opleiding, vakvrouwen over hun werk. Zie voor een concreet voorbeeld het artikel 'Haagsche Meiden'.

Ineke Killaars, docente Beeldende Vorming: "Mijn leerlingen bezochten onder andere de ict mbo-opleiding van de Mondriaan-onderwijsgroep. Een van de praktijkopdrachten was uit losse onderdelen een pc in elkaar zetten. Dat was een hele uitdaging, maar het ging erg goed, vond ik. Meisjes zijn snel bang dat ze iets niet kunnen. Bij deze opdracht konden ze samen overleggen hoe ze het zouden aanpakken, en dat werkte prima." (uit: Profiel, 2007)

Niet alle vrouwelijke mbo-leerlingen mogen aan het traject meedoen. De school kiest voor het project (een aantal) meisjes van vmbo 3 TL die technisch potentieel hebben. Ineke: "Door ze uit te kiezen maak je ze speciaal en voorkom je een groepsproces waarbij meiden elkaar tegenhouden in plaats van stimuleren."

De contacten zijn geïnitieerd door VHTO. De VHTO heeft de projectleider van GTLib gevraagd of zij scholen kende in Den Haag die mogelijk geïnteresseerd zouden zijn. Vervolgens heeft de VHTO contact gezocht met Ineke Killaars, docente Beeldende Vorming van het Maris College. Ineke Killaars heeft de school opgegeven als deelnemer bij VHTO. "Daarna ging eigenlijk alles vanzelf," aldus Ineke Killaars.

In het eerste jaar heeft VHTO alles geregeld: de bezoeken aan de bedrijven, de opdrachten, de rapportages. De school heeft alleen de leerlingen hoeven selecteren en heeft de planning afgestemd.

In schooljaar 2008/2009 is de rol van Ineke Killaars veranderd. Zij is begeleidster geworden van de meidengroep in Den Haag. Dat houdt in dat zij betrokken is bij het vaststellen van de inhoud van het programma en de planning en dat zij met alle bezoeken aan de opleidingen en bedrijven meegaat, niet alleen voor haar school, maar ook voor andere scholen.

Contacten met VHTO verlopen veelal per mail. Het gaat om praktische zaken zoals: het programma, data van bezoeken aan opleiding en bedrijf, de meiden aanmelden en data doorspreken. Verder zorgt Ineke ervoor dat leerlingen nabespreken en de vragenlijst invullen. Vantevoren stuurt zij de leerlingen aan door vragen per mail, en stuurt informatie per mail. Ineke: 'Ik doe nu meer omdat ik begeleidster ben van de groep Den Haag. Zo verzorg ik nu dat de mail naar de leerlingen gaat en naar de decanen van de deelnemende scholen en stuur ik de avond tevoren sms-jes om de meisjes er nog een keer aan te herinneren dat er een afspraak is.'

Door haar nieuwe rol als begeleidster van de meidengroep in Den Haag is zij meer betrokken bij het programma en bij de overleggen met het Mondriaan. Ineke: 'In dit schooljaar regelt VHTO nog de contacten en planning voor 3 tot 5 scholen in Den Haag. In de toekomst is het de bedoeling dat de scholen dit zelf gaan oppakken, voor de eigen school.'

In 2007-2008 hebben 18 leerlingen deelgenomen aan het oriëntatietraject. Zij zitten nog in het derde jaar van VMBO TL en kiezen volgend jaar hun vervolgopleiding. Hoeveel van deze meisjes daadwerkelijk de technische en ict-kant zullen kiezen is niet bekend. Wel heeft het project ertoe bijgedragen dat er door deze meisjes, maar ook verder op school, anders naar techniek en ict gekeken wordt en dat het ook voor vrouwen een interessant werkgebied is.

Ook voor de docenten is het interessant. Ineke: 'Ik ben altijd geïnteresseerd in techniek met mijn opleiding van docent Handvaardigheid en Tekenen en later de Rietveldacademie, dus dat is wel aan mij besteed. Ik wilde een actieve rol ter ondersteuning bieden aan de eerste groep leerlingen die meedeed. Ik meldde dat er een bijeenkomst was en als het kon ging ik mee. Ik had meer mee gewild maar dat was roostertechnisch niet mogelijk. Inmiddels heb ik 40 taakuren gekregen voor begeleiding en kan ik altijd mee. Omdat ik enthousiast was (en ben) werd ik vaak gevraagd voor interviews om toe te lichten wat het project inhield en wat het voor de meiden kan betekenen. Vanuit die positie werd mij verzocht vanuit het VHTO om de Haagse meiden te gaan begeleiden, omdat hun gebied van 2 naar 5 plaatsen was gegroeid. De school is daarmee akkoord gegaan en krijgt voor de uren een kleine vergoeding van VHTO.
Ik kom nu ook bij opleidingen die ik niet kende en bij bedrijven. Dit vergroot je netwerk enorm en daar hebben andere leerlingen, ook jongens, profijt van. Ik ben geen decaan maar weet vrij veel van het ROC. Leerlingen vragen ook makkelijker informatie over vervolgopleidingen tijdens uren Beeldende Vorming dan tijdens theorie lessen.'

Hieronder een aantal reacties van leerlingen waaruit blijkt dat de beeldvorming over techniek en ict van de meiden door het traject is veranderd.

Reacties leerlingen na een bezoek aan een opleiding ICT in Delft

Pooja: Ik vind dit echt leuk en denk dat het ook wel iets voor mij zou kunnen zijn om binnen een ICT-bedrijf te werken.

Lindsey: Het is echt niet zo moeilijk als ik dacht om een PC in elkaar te zetten.

Samira: Ik had niet gedacht dat ik het zo leuk zou vinden, het is een heel zelfstandig beroep, met veel afwisseling tussen binnen en buiten. (Reactie n.a.v. excursie en opdracht over landmeten.)

Reacties leerlingen na een bezoek aan industrieel ontwerpen

Salome: Het vak ergonomie lijkt me het meest interessant omdat je normaal niet nadenkt over hoe je beweegt.

Samira: Ergonomie lijkt me leuk omdat je dan zelf dingen moet uittesten.

Maaike: Handtekenen lijkt me leuk omdat je dan ook echt 3-D leert tekenen.

Marjanne Harinck van VHTO:
'Veel meisjes die op het vmbo zitten, kiezen aan het einde van het tweede leerjaar voor de sectoren zorg&welzijn of economie. Slechts 4,5% van alle meisjes die in het schooljaar 2005-2006 een vmbo-opleiding volgde, koos voor de sector techniek. Veel meisjes hebben geen idee hoe het is om in een technisch beroep te werken. Vaak kennen ze ook geen vrouwen die werkzaam zijn in technische beroepen. En onderschat niet hoe groot het belang is van een rolmodel in je directe omgeving als je voor een vervolgopleiding kiest. Hoeveel kinderen kiezen er niet automatisch het beroep van hun vader of moeder.' (uitspraak in tijdschrift 'Actief', 2008)

'Het is opvallend hoe de beeldvorming van de meiden verandert: "Ik dacht dat techniek voor jongens was, vies en zwaar en zo," hoor je vaak zeggen. Maar we laten ze zien hoe breed techniek is, dat ict er ook bij hoort, hoe hip een architectenbureau is en hoe creatief industrieel ontwerpen is.' (uitspraak in 'Profiel', 2007)

Naar aanleiding van het project vmbo-mbo-brug heeft het Maris College een zogenaamde "Meidenwijzer" opgesteld. Dit is een plan voor de toekomst om de technische richting meer op school te promoten, met speciale aandacht voor meisjes.

Ineke Killaars heeft nauw contact hierover met de locatiedirecteur Jan Eliens. Ook de algemeen directeur staat er zeer positief tegenover. Het past binnen de strategie van de school. Mede hierdoor is de school sinds 2008 een Ambitieschool van Platform Bèta Techniek. Zij neemt actief deel aan dit Platform om meer leerlingen te interesseren voor de technische richtingen. Ook wordt er schoolbreed gewerkt aan een opleiding Technologie die naar verwachting in schooljaar 2009/2010 van start gaat. Voor de school is het een goed project omdat ze ziet dat ze met het project extra kansen biedt en een stimulans is voor meisjes om de bètakant op te gaan. Prettige bijkomstigheid is tevens dat de school zich met het project naar buiten toe positief profileert, en een goede naam krijgt bij mbo en bedrijfsleven.

Hieronder worden vijf ontwikkelingsstadia beschreven. De samenwerking tussen het Maris College en VHTO bevindt zich in het tweede stadium: "bruginnovatie."